Korzystając z rocznicowej okazji postanowiłem zapytać
uczestników zajęć z rozszerzonej historii (klasy drugie i czwarte), jakie
treści historyczne warto upowszechniać w związku ze Świętem Niepodległości.
Pracowaliśmy w dobranych losowo 2-3-osobowych zespołach, tak żeby choć na parę
minut rozbić istniejące, zwłaszcza w klasach czwartych, kółka wzajemnej
adoracji. Efekty okazały się na tyle interesujące, że postanowiłem przyrządzić
z tego posta.
Niektórzy podeszli do tematu całościowo. Tak zrobili Maria,
Oliwia i Paweł. Zaproponowali, żeby przedstawić trzy etapy polskiej historii:
przed rozbiorami, pod zaborami i po zaborach. Rok 1795 i 1918 powinny być
momentem „przejścia” między etapami. Pierwszy etap miałby koncentrować się na budowaniu
siły Polski i urzeczywistnianiu jej wartości (Bóg-Honor-Ojczyzna).
Okres zaborów to raczej siła ducha i dążenie do niepodległości (przykład -
powstanie listopadowe) W charakterystyce trzeciego etapu zmieściły się dbałość
o odzyskane wartości (poszanowanie symboli narodowych, takich jak hymn, flaga,
godło), celebrowanie świąt narodowych, podtrzymywanie narodowej pamięci oraz
dążenie do zjednoczenia narodu, pomimo kłótni i braku jedności politycznej.
Wizja, przyznacie, ambitna i idealistyczna.
Jagien
i Mateusz sformułowali pomysł przedstawienia praw, które mieli Polacy pod
zaborami i które mają współcześnie. Ciekawe podejście: może pomóc współczesnemu Polakowi uświadomić sobie różnicę między zależnością a wolnością i wartość tej drugiej.
Wartość niepodległości próbowali wyeksponować Basia, Maciek i Max. W ich oryginalnej wizji uwaga skupia się na ukazaniu pierwszych po odzyskaniu niepodległości wyborów (26 stycznia 1919 roku - wybory do Sejmu Ustawodawczego). Idąc dalej, 1 sierpnia 1919 roku Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o godle i barwach Rzeczpospolitej Polskiej i ustanowił order Virtuti Militari. Trzeba przyznać, że te wydarzenia przypominane są niezwykle rzadko. „Zawsze walczyliśmy o niepodległość. Wolność zobowiązuje.” – to puenta Basi, Maćka i Maxa.
Część
zespołów poszła dobrze znaną ścieżką przywoływania momentów heroicznych. Bitwa
pod Racławicami podczas insurekcji kościuszkowskiej („byliśmy słabsi, ale
wygraliśmy”: Flora, Maks i Wojtek), powstanie i walki Legionów Polskich podczas
I wojny światowej, „nawet pod zaborczym sztandarem” (Gaja, Mieszko i Tosia, ale
również Oskar i Kuba), powstanie wielkopolskie (Oskar i Kuba), bitwa warszawska
(Oskar i Kuba), bitwa pod Wizną podczas kampanii wrześniowej („pokaz siły i
ducha walki”: Witek i Szymon), powstanie warszawskie („zawzięta walka o wolność
wobec drastycznej przewagi przeciwnika”: Gaja, Mieszko i Tosia) - są to wszystko
opowieści o trudnych doświadczeniach obrazujące koszty walki o niepodległość
(„wysiłek, odwaga, poświęcenia”: Oskar i Kuba).
Jagien
i Mateusz chcieliby przypomnieć postacie polskich agentów w niemieckich
instytucjach okupacyjnych - uratowali wielu ludzi, dzięki nim mogli swobodnie
działać polscy partyzanci.
Niezwykle
nośną propozycję „zwyczajnego heroizmu” zaproponowali Kuba, Franek i Stefan.
Panowie wyciągnęli z archiwum historii I wojny światowej wątek rozbrojenia
niemieckiego garnizonu w Warszawie w listopadzie 1918 roku przez zwykłych
warszawiaków. Rozbrojenie było kluczowe dla polskiego zwycięstwa, a stało się
zasługą robotników, studentów i odważnych dzieciaków. Przesłanie: bohaterem
może być każdy, o ile podejmie ryzyko w nadarzającej się okazji.
Pojawił
się też motyw niezbędnych, trafnych i skutecznych rozwiązań legislacyjnych: konstytucja
3 Maja („pierwsza w Europie”: Witek i Szymon) i konstytucja marcowa (Oskar i
Kuba).
Flora, Maks i Wojtek chcieliby po prostu propagować patriotyzm,
na szeroką skalę. Zaproponowali, żeby w telewizji i w kinach wyświetlać w
listopadzie filmy z dwudziestolecia międzywojennego. Na ulice miast powinny
według nich wyjechać pojazdy retro (tramwaje? autobusy?). Wspomnieli też o
przystrojeniu pojazdów miejskich flagami narodowymi. To chyba jedyny zespół,
który bardziej skupił się na formie niż na treści.
Żeby zrealizować wszystkie te pomysły trzeba by wielu lekcji
historii, wielu materiałów edukacyjnych, wielu podcastów i filmów. Istota
problemu nie tkwi jednak w ich ilości. Chodzi raczej o pytanie (pytania): jak
podtrzymać pamięć o ważnych dla kolejnych pokoleń Polaków wartościach i jak (wracając
do współczesności) być mądrym „przed szkodą”? Konieczność poszukiwania
odpowiedzi na te pytania wydaje się nagląca.


























